Ai đã đặt tên cho Hồ Xuân Hương

Ngày:14/12/2018 lúc 09:33AM

Hồ Xuân Hương - một hồ nước xinh đẹp và thơ mộng của thành phố hoa Đà Lạt đã trở thành đề tài bất tận cho nghệ thuật và làm say lòng tao nhân, mặc khách. 


ai da dăt ten cho ho xuan hương


Thế nhưng, xung quanh việc giải thích tên hồ hiện nay có đến hai cách: Người thì cho rằng rằng Xuân Hương là “hương thơm của mùa Xuân”, vì trước đây cứ đến mùa Xuân đi dạo ven hồ người ta ngửi thấy mùi thơm nên người dân Đà Lạt đặt cho hồ nước xinh đẹp này cái tên thi vị đó. Người thì nói, tên của hồ được mượn từ tên nữ sĩ Hồ Xuân Hương, bà chúa thơ Nôm…



Để hiểu rõ lai lịch hồ Xuân Hương chúng ta hãy ngược dòng lịch sử. Thực tế, hồ Xuân Hương - thắng cảnh xinh đẹp bậc nhất của thành phố Đà Lạt trước năm 1893 chỉ là một vũng nước nhỏ có dòng suối nhỏ róc rách chảy qua và là nơi trú ngụ bao đời của đồng bào dân tộc thiểu số Lat, Chil mà người ta gọi là suối Lat.


Thế rồi, thời thế đổi thay, sau khi Bác sĩ A.Yersin tìm ra Đà Lạt, đến năm 1919 trong chương trình xây dựng thành phố, Toàn quyền P.Doumer đã chỉ thị cho kỹ sư công chánh Lapbbé ngăn dòng suối Lat tạo thành hồ tại khu vực từ nhà Thuỷ tạ đến quán Hướng đạo cũ.


Năm 1923, chính quyền Pháp lại cho xây thêm một đập bằng đất phía dưới đập Hướng đạo tạo thành hai hồ và đặt cho hồ một cái tên nghe thật “kêu”: Grand Lac - Hồ Lớn. Tháng 3-1932 một cơn bão lớn đi qua làm cả hai đập bị vỡ. Năm 1934 -1935, kỹ sư Trần Đăng Khoa đã thiết kế, xây dựng lại một đập khác bằng đá lớn hơn. Đó là cầu Ông Đạo ngày nay (Ông Đạo là Quản đạo Phạm Khắc Hoè, một vị quan thay mặt triều đình Huế quản lý và giải quyết việc hành chính tại địa phương được người dân kính trọng đặt tên cho cầu).


ai da dăt ten cho ho xuan hương


Đến năm 1953, người Pháp rút dần khỏi Đà Lạt và giao chính quyền cho người Việt quản lý. Bên cạnh Thị trưởng còn Hội đồng Thành phố do dân bầu gồm các ông: Trần Quang Khải, Nguyễn Vỹ, Lê Văn Bình, Hoàng Trí, Trần Quốc Anh, Phạm Trọng Lương, Nguyễn Văn Huyền, Vũ Văn Bách, Phan Xứng. Hội đồng Thành phố (ngày 1-3-1953 và ngày 26-4-1953) đã phải họp đến mấy phiên mới đi đến quyết định đổi tên tất cả các địa danh, đường phố, hồ nước ở Đà Lạt từ tiếng Pháp sang tiếng Việt bằng cách dịch từ tiếng Pháp sang tiếng Việt, hoặc lấy tên các danh nhân văn hoá và danh nhân lịch sử mà đặt.


Lúc bấy giờ, ông Nguyễn Vỹ - Chủ tịch Hội đồng Thành phố (nhà báo, chủ bút tạp chí Phổ Thông) là người đã đề xướng lấy tên nữ sĩ Xuân Hương thay cho cái tên Grand Lac (Hồ Lớn) mà người Pháp đã đặt, vì ông Vỹ cho rằng cái tên “Hồ Lớn” không thể hiện được sự xinh đẹp, thơ mộng, lãng mạn của hồ nước, mà chỉ có thể lấy tên nữ sĩ Xuân Hương - bà Chúa thơ Nôm, một người con gái nước Việt tài hoa là xứng đáng nhất. Lời đề nghị đó đã được Hội đồng Thành phố chấp nhận. Trong biên bản cuộc họp Hội đồng Thành phố lúc bấy giờ có ghi rõ chi tiết này.


Theo đó, danh sách hàng chục con đường, hồ nước của Đà Lạt lúc bấy giờ đã chính thức được đổi tên từ tiếng Pháp sang tiếng Việt. Cùng với Grand Lac thành hồ Xuân Hương là Lac des soupris thành hồ Than Thở; Vallée D’amour thành Thung lũng Tình yêu …và hang chục con đường và thắng cảnh khác. Qua đó cho thấy cách giải thích của một số người cho rằng hồ Xuân Hương có nghĩa là “Hương mùa Xuân” là không chính xác, và không có căn cứ. Bởi lẽ việc thay đổi tên gọi của địa danh cũng như thay đổi tên khai sinh của một con người, phải căn cứ vào văn bản pháp lý của chính quyền.



Mấy chục năm qua, hồ Xuân Hương đã làm tăng thêm vẻ yêu kiều, duyên dáng cho thành phố hoa Đà Lạt. Nếu không có hồ Xuân Hương, có lẽ Đà Lạt sẽ đơn điệu, cô quạnh và lạc lõng với những rừng thông. Hồ Xuân Hương có nét kiều diễm phương Tây: nước xanh soi bóng những cây mai anh đào rực hồng mỗi độ Xuân về…nên có người cho rằng hồ Xuân Hương có vẻ đẹp …“hướng ngoại”! Nhưng không, thời gian qua hồ Xuân Hương luôn là chứng nhân lịch sử, là niềm tự hào chính đáng của nhân dân Đà lạt. Hồ Xuân Hương đã âm thầm soi bóng khách sạn Palace - nơi đón tiếp Phái đoàn Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà đến dự Hội nghị trù bị Đà Lạt vào năm 1946 để quyết định vận mệnh nước nhà trong những giờ phút “ngàn cân treo sợi tóc”; là nơi Bộ Chính trị mở Hội nghị tổng kết chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.



Tháng 10-1984, UBND tỉnh Lâm Đồng đã quyết định cho sửa sang lại hồ Xuân Hương. Trong 6 tháng liền nước hồ được xả cạn, đáy hồ được hàng vạn thanh niên Đà Lạt đổ bao mồ hôi công sức nạo vét, nhằm làm tăng thêm vẻ đẹp cho thành phố. Ngày 6-11-1988, Bộ Văn hoá Thông tin đã ra Quyết định số 1288 công nhận hồ Xuân Hương là một trong 464 thắng cảnh cấp quốc gia. Nhưng sau đó, dần theo năm tháng, do thiếu ý thức bảo vệ và trước tác động xấu, phần lớn hồ Xuân Hương bị bồi lấp làm mất đi vẻ nên thơ quyến rũ vốn có của hồ.


ai da dat ten cho ho xuan huong


Ngày 20-6-1996, UBND tỉnh Lâm Đồng đã giao cho Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cùng UBND Thành phố Đà Lạt lập dự án nạo vét và sửa chữa lại hồ Xuân Hương và công trình xi phông tháo lũ với tổng dự toán lên tới 20 tỉ đồng. Ngày 1-7-1997, công trình chính thức được khởi công. Sau hơn ba tháng khẩn trương, cuối tháng 9-1998 hồ Xuân Hương được đóng nước và trả lại vẻ đẹp thơ mộng như năm 1935. Hàng trăm cây mai anh đào, liễu, tùng được trồng quanh hồ. Có thể nói đây là lần chỉnh trang lớn nhất từ trước đến nay. Trong dịp Festival Hoa Đà Lạt 2005 hàng trăm cây mai anh đào cũng đã được chính quyền thành phố trồng thêm bên hồ, nhằm tăng vẻ quyến rũ cho thắng cảnh xinh đẹp này.


Một một trăm mùa xuân trôi qua, hồ Xuân Hương đã chứng kiến biết bao thăng trầm, biến động lịch sử. Hôm nay, đi trên bờ hồ Xuân Hương thơ mộng, nhìn mặt hồ xanh biếc, lấp lánh ánh thuỷ tinh với những con thiên nga, những chiếc thuyền buồm căng gió lướt nhẹ, người dân Đà thành và du khách chắc chắn không ít xúc động khi biết rõ về lai lịch của hồ và nhớ đến nữ sĩ Xuân Hương xinh đẹp, tài hoa nhưng cũng lắm đa đoan. Tôi chợt nghe trong gió mấy vần thơ mà thi sĩ Hàn Mặc Tử từng ngất ngây khi đứng trước hồ Xuân Hương:“Ai hãy lặng thinh chớ nói nhiều/ Để nghe dưới đáy nước hồ reo/ Để nghe tơ liễu run trong gió/ Và để nghe trời giải nghiã yêu ”…


Nguồn lamdong.gov.vn - Bài viết có sử dụng nguồn ảnh từ Internet - Xin cảm ơn nhiếp ảnh gia.

Phạm Thị Hà
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục
Hotline
  • Đà Lạt 0911465266